555 SAYILI COĞRAFİ İŞARETLERİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
HÜKMÜNDE KARARNAME'NİN UYGULAMA ŞEKLİNİ GÖSTERİR
YÖNETMELİK
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve Kapsam
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, 27.6.1995 tarih ve 22326 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamede belirtilen coğrafi işaret tescili için gerekli başvuru evrakının tanzimi ile coğrafi
işaretlerle ilgili diğer işlemlerde uygulanacak usul ve esasları düzenlemektir.
Bu Yönetmelik, coğrafi işaret tesciline uygun coğrafi işaretlerin belge verlerek
korunmasına ilişkin esasları, kuralları ve şartları kapsar.
Dayanak
Madde 2- Bu Yönetmelik 24.6.1995 tarih ve 555 sayılı Coğrafi İşraetlerin Korunması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 2- Bu Yönetmelikte geçen;
Coğrafi İşaret : Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu
bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işaretleri,
Menşe Adı : Bir ürünün coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, bölge veya çok özel
durumlarda ülkeden kaynaklanması, tüm veya esas nitelik veya özellikleri bu yöre, alan veya
bölgeye özgü doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanması, üretimi, işlenmesi ve diğer
işlemlerinin tümüyle bu yöre alan veya bölge sınırları içinde yapılması koşulu ile o yöre , alan
veya bölge adını.
Mahreç İşaret : Bir ürünün coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan veya bölgeden
kaynaklanması; belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya
bölge ile özdeşleşmiş olması; üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birinin
belirlenmiş yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılması koşulu ile o yöre, alan veya bölge
adını,
Enstitü : Türk Patent Enstitüsü'nü,
Tebliğ : 544 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 6 ıncı maddesinin (f) bendi ve
25 inci maddeleri gereği Türk Patent Enstitüsünce uygulanacak olan ücret tarifesine ilişkin
Tebliğ,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Başvuru, İnceleme, Yayın
Başvuru
Madde 4- Coğrafi İşaret tescili için, ürünün üreticisi olan gerçek veya tüzel kişiler, tüketici
dernekleri, konu ve coğrafi yöre ile ilgili kamu kuruluşları başvuruda bulunabilirler.
Başvuru Şartları
Madde 5- Coğrafi işaret başvuru dilekçesi, Yönetmeliğe ekli Ek 1'deki örneğe uygun olarak,
A 4 normunda başlıksız düz beyaz kağıda daktilo veya bilgisayar yazıcısıyla yazılır ve sorular
noksansız olarak cevaplandırılır.
Coğrafi İşaret başvuru dilekçesinde, başvuru sahibinin kimliğine ve Yönetmeliğin 4
üncü maddesinde belirtilen başvuru gruplarından hangisine dahil olunduğuna ilişkin bilgilerin
yer alması zorunludur.
Başvuru dilekçesine aşağıdaki belgeler eklenir.
a- Tescili istenilen menşe adı veya mahreç işaretine ait 15 adet örnek (8x8 cm)
b- Tescile konu olan menşe adı veya mahreç işareti ile ilgili ürünün adı,
c- Başvuru ücretinin ödendiğini gösterir belgenin aslı,
d- Ürünün tanımı; ürünün ve gerekiyorsa hammaddenin fiziksel, kimyasal,
mikrobiyolojik ve benzeri ilgili özelliklerini açıklayıcı teknik bilgiler ve belgeler,
e- Ürünün üretim tekniğine ve varsa yerel özel üretim teknik ve şartlarına ilişkin bilgi
ve belgeler,
f- Ürünün, tescili talep edilen coğrafi işaret tanımlarından hangisine uygun olduğuna
dair açıklayıcı bilgi ve kanıtlayıcı belgeler,
g- Tescili istenilen menşe adı veya mahreç işaretinin kullanılacağı yöre, alan veya
bölgenin coğrafi sınırlarını açıkça tanımlayan ve bellirleyen bilgiler ve belgeler,
h- Menşe adı veya mahreç işaretinin kullanım biçimi, markalama, işaretleme veya
etiketleme şekillerini ayrıntılarıyla açıklayan bilgiler,
İ- Denetim biçimi ayrıntılı olarak açıklayan bilgiler,
j- İlan ücretinin ödendiğini gösterir belgenin aslı,
İnceleme
Madde 6- Coğrafi işaret başvuruları, Enstitü tarafından 555 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 3,5,7 ve 8 inci maddelerine uygunluğu yönünden incelenir. Eksikliklerin
tümünün giderilmesi ve gerektiğinde istenecek ek bilgi ve belgenin ibraz edilmesi bakımından
başvuru sahibine tebliğat yapılır ve kendisine 3 aylık süre verilir. Bu süre içerisinde
eksikliklerin giderilmemesi durumunda başvuru Enstitü tarafından reddedilir.
Enstitü gerektiğinde başvuru ile ilgili teknik bilgilerin kanıtlanması için başvurunun,
bu konuda uzman, bir veya birden fazla kamu kuruluşu, üniversite veya tarafsız özel kuruluş
tarafından incelenmesini talep eder. Bu durumda ilgili kurum veya kuruluşa ödenecek
inceleme ücreti ve Tebliğde belirtilen Enstitü'nün yapacağı hizmetler karşılığı alacağı ücretin
başvuru sahibi tarafından ödenmesi için, durum başvuru sahibine bildirilir ve üç aylık süre
içerisinde ücretlerin ödenmesi istenir. Söz konusu ücretlerin süresi içerisinde ödenmemesi
halinde başvuru geri çekilmiş sayılır.
Yayım
Madde 7- 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 3,5,7 ve 8 inci madde hükümlerini
karşılayan başvurular, Enstitü tarafından Resmi Gazete ile yurt çapında dağıtımı olan, en
yüksek tirajlı günlük gazetelerden ikisinde ve bir yerel gazetede ilan yoluyla yayımlanır.
İlanda aşağıdaki hususlar yer alır.
a- Başvuru sahibine ilişkin kimlik bilgileri,
b- Ürün adı,
c- Menşe adı veya mahreç işareti,
d- Tescilli Coğrafi İşaretlerin kullanım koşulları.
İlan ücreti, yayım tarihindeki koşullara uygun olarak başvuru sahibinden talep edilir.
Yayımlanan başvuru geçici olarak coğrafi işaret siciline kayıt edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İtiraz, Tescil, Ücretlerin Ödenmesi
İtiraz ve İnceleme
Madde 8- Coğrafi İşaret başvurusunun ilanı tarihinden itibaren 6 ay içerisinde, ilgili herkes,
tescil talebinin 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3,5,7 ve 8 inci maddelerine göre
geçersizliğine ilişkin olarak Enstitü nezdinde itirazda bulunabilir. İtirazın incelenebilmesi için
ücret tebliğinde belirtilen itiraz inceleme ücretinin itiraz sahibince ödenmesi gerekir. Enstitü
itirazı alır. Başvuru sahibininde görüşüne başvurarak başvurunun ve itirazın konuda uzman
bir veya birden fazla kamu kuruluşu veya üniversite veya tarafsız özel kuruluş tarafından
incelenmesi gerektiğinde, durumu itiraz sahibine bildirir ve üç aylık süre içerisinde inceleme
ücretinin ve Tebliğde belirtilen Enstitünün yapacağı hizmetler karşılığı alacağı ücretin
ödenmesi istenir.
Kamu kuruluşlarının itirazlarında Tebliğde belirtilen itiraz inceleme ücreti alınmaz.
Tescil, Sicile Kayıt
Madde 9- Resmi Gazete'de ilan tarihinden itribaren 6 ay içerisinde hakkında herhangi bir
itiraz olmayan coğrafi işaret başvuruları Resmi Gazete'de yayımı tarihi itibariyle kesinlik
kazanır ve coğrafi işaret siciline kayıt ve tescil edilir.
Coğrafi işaret sicilinde yer alacak hususlar şunlardır.
a- Başvuru tarihi ve numarası,
b- Tescil tarihi ve numarası,
c- Coğrafi işaret sahibinin kimliği, adresi,
d- Coğrafi işaretin kullanım koşulları.
İtirazın incelenmesi sonunda biçim veya kapsam itibariyle değişikliğe uğramış talepler
yeni değişikliğe uğramış şekliyle ve kapsamı açıkça belirtilerek 555 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 9 uncu maddesi çerçevesinde yeniden yayımlanır ve tescil yayım tarihi
itibariyle kesinlik kazanır. Bu durum coğrafi işaret siciline kaydedilir.
Ücretlerin Ödenmesi
Madde 10- Coğrafi İşaret tesciline ilişkin başvuru, yayın, tescil ve diğer kuruluşlarda yapılan
inceleme için ödenecek ücretler ile Enstitünün yapacağı hizmetler karşılığı alacağı ücretler,
başvuru sahibi veya vekili tarafından ödenir. Söz konusu ücretlerin ödenme süreleri ile ilgili
olarak Enstitü tarafından başvuru sahibi veya vekiline önceden tebliğat yapılır. Belirtilen
süreler içinde ücretlerin ödenmemesi durumunda başvuru geri çekilmiş sayılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Suret ve Sicil
Suret
Madde 11- Tescilli Coğrafi İşaret sahibinin veya vekilinin talebi halinde coğrafi işaret tescil
belgesi sureti verilir. Suret için aşağıdaki belgelerin verilmesi zorunludur.
a- Talep dilekçesi,
b- Ücret ödenti belgesi aslı.
Sicil
Madde 12- Talep edilmesi ve tebliğde öngörülen ücretin ödenmesi koşuluyla, coğrafi
işaretlerin sicil örnekleri talepte bulunanlara verilir.
İKİNCİ KISIM
BİRİNCİ BÖLÜM
Tescilli Coğrafi İşaretlerin Kullanımı ve Denetimi
Tescilli Coğrafi İşaretlerin Kullanımı
Madde 13- 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname şartlarını karşılayarak tescil edilen
coğrafi işaretler sadece tescil edildiği ürünler üzerinde kullanılır.
15 Nisan 1994 tarihinden önce sürekli olarak en az on yıl süreyle kullanılmış veya
anılan tarihten önce iyiniyetli bir şekilde kullanılmış coğrafi işaretler için Kanun Hükmünde
Kararname'nin 15 inci madde hükümleri uygulanmaz.
Herhangi bir işaretin halkı yanıltacak şekilde kullanılmamış olması şartıyla,
haleflerinin veya kendisinin adının ticari açıdan iş ilişkilerinde kullanılması 15 inci maddenin
ihlali sayılmaz. Ancak, 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin birinci fıkrasının (b)
bendine öngörülen biçimde sözcük olarak coğrafi yeri ifade etmekle birlikte, halkta haksız
biçimde, ürünün başka yer kaynaklı olduğu izlenimini bırakacak şekilde kullanımı halinde
Enstitü, her bir işaretin, tüketicinin aldanmasını önleyecek ve üreticiye hakkaniyete uygun
kullanım sağlayacak biçimde düzenlenmesini talep eder.
Denetim
Madde 14- Kullanımın denetimine ilişkin olarak coğrafi işareti tescil ettirenlerin
yapacağı/yaptıracağı denetime ait raporlar her 10 yılda bir Enstitü'ye ibraz edilir.
Enstitü'ye gönderilen raporlar, ilk müracaatta bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (i)
bendine göre, başvuru sırasında belirtilen bilgilerle uyumlu olup olmadığı hususunda
değerlendirilir. Denetim işlemlerinin yeterince ve gereği gibi yerine getirilmemesi ve başvuru
esnasındaki bilgileri doğrulamaması halinde coğrafi işaret tesciline ilişkin sicil kaydı silinir.
İKİNCİ BÖLÜM
Coğrafi İşaretlerin Hükümsüzlüğü
Madde 15- 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 21 inci maddesine göre belirtilen
hükümsüzlük hallerinden biri ile 22 inci maddeye göre hükümsüzlük talebi yapılmış ve 23
üncü maddede etkileri belirtilen bir coğrafi işaretin hükümsüzlüğüne ilişkin mahkemece
verilen kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur. Enstitü, mahkemenin gönderdiği
ilamı sicile işler ve 3 aylık süre içinde yayın yolu ile ilan eder.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Son Hükümler
Geçici Madde 1- Bu yönetmelik ve 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ıncı
maddesinin (f) bendi ve 25 inci maddeleri gereği Türk Patent Enstitüsü'nce uygulanacak olan
Tebliğin yürürlüğe girmesine kadar olan dönemde ödenmeyen ücretler. Enstitü'nün başvuru
sahibine bildirimi tarihinden itibaren ik ay içerisinde ödenir. Bu süre içinde ücretlerin
ödenmemesi durumunda başvuru geri çekilmiş sayılır.
Yürürlük
Madde 16- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 17- Bu Yönetmelik hükümlerini Türk Patent Enstitüsü Başkanı yürütür.