13.08.2011
Bir fikri olup da sermayesi olmayana sermaye
![]("http://w9.gazetevatan.com/newpics/news/190420081114245197743.jpg")
Bir fikri olup da sermayesi olmayana sermayedar bulup, fikrin şirketleşmesini sağlayan melek yatırımcılık artık Türkiye'de.
İlk olarak SMS Group'u hayata geçiren LabX, yıl sonuna kadar 8 projeyi daha şirketleştirmeyi hedefliyor.
Para kazandıracak orijinal bir fikre sahipsiniz ancak, bu fikri hayata geçirecek paranız yoksa artık üzülmeyin. Günümüzde insanların hayatını kolaylaştıran Google, Yahoo, Hotmail, YouTube gibi "fenomen" şirketlerin hayata geçmesini sağlayan "melek yatırımcılık" şimdi de Türkiye'de. Bir yatırımcılık türü olarak gelişmiş ülkelerde oldukça yaygın olan melek yatırımcılık, bir fikre sahip ancak, sermayesi olmayan girişimcilere farklı ülkelerde "melek yatırımcı" olarak bilinen sermayedarları bulup, fikrin şirketleştirilmesi olarak tanımlanıyor. Türkiye'ye melek yatırımcılığı ise, Helix Yönetim Danışmanlığı bünyesindeki LabX getirdi. İlk olarak SMS Group'un hayata geçmesini sağlayan LabX, 2008 sonuna kadar toplam 8 projenin şirketleştirilmesini hedefliyor.
CEO'lardan yatırımcı
Melek yatırımcılar aslında, profesyonel iş geçmişleri olan, belli bir bilgi ve finansal geçmişe sahip kişiler. Sözgelimi, iş dünyasında bir şirketin CEO'su ya da orta kademede bir yönetici de melek yatırımcı olabiliyor. Melek yatırımcılar, genellikle 10 bin YTL ile 500 bin YTL arası yatırım yapıyor. Bu yatırım ile şirketin özsermayesinden pay alıyor; çoğunlukla da şirketin yönetim kurulunda söz sahibi oluyor.
Yatırımcıya "melek" terimi ilk defa İngiltere'de yakıştırılmış. New Hampshire Üniversitesi'nden İngiliz Profesör William Wetzel, ABD'deki girişimcilik faaliyetlerini ve finansman modellerini incelerken salt getiri beklentisi dışında yatırımcının başka motivasyonları olduğu için literatüre ilk defa bu terimi eklemiş. Yatırımcıya "melek" yatırımcı denilmesi, yatırım yaptığı şirketle ilişkisinden ve bireysel dokunuşlarından kaynaklanıyor. Melek yatırımcılar, firmalara sadece finansal kaynak sağlamıyor; aynı zamanda kendi bilgi ve birikimlerini de girişimcilerle paylaşıyor; onlara yol gösteriyorlar.
Melek yatırımcı gruplarının seçim yaptıkları ortak bir iş kolu yok; her sektöre yatırım yapıyorlar. Ancak, bireysel olarak bilgi ve deneyim sahibi olduğu şirketlere yatırım yapmayı uygun buluyorlar.
Yutdışında adeta bir meslek haline gelen melek yatırımcılıkta bir işadamı birkaç şirkette büyük hissedar olabildiği gibi, küçük dilimlerle 10 işe de ortak olabiliyor. Bu sektörün gelişimindeki en büyük etken melek yatırımcıların ortakları oldukları işlere salt bir yatırım fırsatı olarak değil aynı zamanda tecrübelerini paylaşıp girişimcilik heyecanına ortak oldukları projeler olarak bakmalarından kaynaklanıyor. Girişimcinin fikrinin hayata geçmesi için ihtiyaç duyulan toplam sermaye miktarı da genellikle 100 bin YTL ile 1 milyon YTL arasında değişiyor.
Risk sermayesinden farklı
Projesi olup da sermayesi olmayan girişimcilere destek olan melek yatırımcılık, ilk bakışta diğer yatırım türlerinden risk sermayesini (venture capital) çağrıştırıyor. Ama risk sermayesi piyasası genellikle 2 milyon dolar ve üstü gibi yüklü sermaye gereksinimi olan iş fikirleriyle ilgilenirken, melek yatırımcıların ilgi alanına daha az sermaye gereksinimi olan projeler giriyor. Girişimcilerin, melek yatırımcılara ihtiyaç duymalarının arkasında da iki temel neden yatıyor. Birincisi, yatırım yaptıkları işlerin ihtiyaç duyduğu özsermaye miktarı, diğer yatırım araçları tarafından genellikle karşılanmıyor. İkincisi, yenilikçi bir iş fikri olan girişimciler melek yatırımcıların sahip oldukları sektörel tecrübe ve ilişki ağına sahip değil.
Melek yatırımcılığın en çok gelişmiş olduğu ülke ise ABD. Bu ülkede 2005'te melek yatırımlarla 49 bin 500 girişimciye 23 milyar dolar sermaye yatırılarak 198 bin kişiye yeni iş olanağı sağlandı. Melek yatırımcılığın AB'de de son yıllarda hızla geliştiği dikkat çekerken, 2006'da AB'de melek yatırımların toplamı, yaklaşık 150 milyon euro olarak gerçekleşti.
Melek yatırımcılığı ülkemize Türkiye'nin en eski danışmanlık yönetim firması Helix Yönetim Danışmanlığı bünyesinde 2006'da kurulan LabX getirdi. LabX, fikri olup da sermayesi olmayan girişimciyle melek yatırımcı arasında adeta bir köprü. Fikir sahibi girişimci öncelikle LabX'e başvuruyor. LabX, fizibilite çalışmasından sonra iş fikrini şirketleştiriyor ve çeşitli ülkelerdeki melek yatırımcılardan finansman sağlıyor. LabX, aynı zamanda şirkete ortak oluyor; girişimciye danışmanlık hizmeti de veriyor.
60 yatırımcısı var
LabX Genel Müdürü Fuat Sami, melek yatırımcılığın, Türk toplumundaki "eş-dost finansmanı"nın daha kurumsal hali olduğunu söylüyor. Melek yatırımcılara ulaşmak için Helix'in deneyimlerinden yararlanarak, Helix'in önceden çalıştığı şirketlerdeki bu konuya ilgi duyan üst düzey profesyonellerle bağlantı kurulduğunu kaydeden Sami, "Davet usulüyle 60 tane melek yatırımcımız oldu. Melek yatırımcı ağı genişleyecek. Bundan sonra melek yatırımcı olmak isteyenler, LabX'e, e-posta yoluyla veya web sitesi aracılığı ile başvurabilecek" diyor.
EBAN'a (European Business Angel Network-Avrupa Melek Yatırımcılar Organizasyonu) üyesi de olan LabX, girişimcilik kültürünü yükseltmek amacıyla Türkiye'nin en büyük üniversiteler arası girişimcilik yarışması olan "birfikrinmivar"ı organize etti.
Diğer yatırım türlerinden farkı ne
Eş/dost finansmanı: Girişimcilerin yakın çevrelerinden sağladığı finansal kaynaklardır. Krediyi veren kişi fikirden çok, girişimciye yakınlığına güvendiğinden yaklaşım ve yönlendirme çoğu zaman amatör kalır ve girişimciye sermaye dışında pek katkısı olmaz.
Risk sermayesi: "Venture Capital" olarak bilinen risk sermayesi genellikle, yüklü sermaye gereksinimi olan olgunlaşmış iş fikirleriyle ilgilenir.
Özel sermaye fonları: "Private Equity" olarak bilinen özel sermaye fonları da genellikle kendini ispatlamış ve gelişme sürecindeki işletmelerle ilgilenir.
Banka kredileri: Bankalar, genelde önceki gelir dönemine ait hesapları ve nakit akışı bulunan firmalara borç veriyor. Son dönemde yaygınlaşan girişimci kredileri ise "kefalet" gibi şartlara bağlı.
Kamu fonları: Bu fonların genellikle hibe ve düşük faizli olması girişimciler için cazip. Ancak, verilen meblağ, girişimcinin işlerini finanse etmesi için yeterli olmayabilir.
2008 sonuna kadar 8 proje hayata geçer
LabX, Türkiye'de ilk olarak 2006'da SMS Group iş fikrini hayata geçirdi. Cep telefonundan anında toplu mesaj göndererek bir gruptaki kişiler arasında sadece bir SMS ücretiyle iletişim kurma imkanı veren SMS Group, 7 ortak ve 500 bin dolar sermaye ile kuruldu. Bir internet iş fikrini önümüzdeki günlerde lanse edeceklerini belirten Fuat Sami, bunun dışında da 3 tane iş fikrini şirketleştirmek ve melek yatırımcılara sunmak için hazırlık aşamasında olduklarını söylüyor. LabX Genel Müdürü Fuat Sami, 2008 sonuna kadar şirketleşmiş iş fikri sayısını 8'e çıkartmayı hedeflediklerini vurguluyor
referans