1- GİRİŞ
1-1 Avukatın Görevi
Hukuka saygı ilkesi üzerine kurulmuş bir toplumda, avukat önemli bir role sahiptir. Görev kanun çerçevesi içinde sadece bir vekaletin sadık uygulaması ile sınırlı değildir.Bir hukuk devletinde avukat, hem adalete, hem de hak ve özgürlüklerini savunmakla yükümlü olduğu yargılamaya tabi kişiler için de vazgeçilmezdir. O, müvekkilinin hem savunucusu, hem danışmanıdır.
Avukat:
- Müvekkiline,
- Nezdinde müvekkilini temsil ettiği, ya da yardımcı olduğu mahkemelere ve diğer yetkili makamlar,
- Genel olarak mesleğine ve özel meslektaşına,
- Kendi koyduğu kurallara bağlı, bağımsız ve hür bir mesleğin devlet ve, diğer idari makamları nezdinde insan haklarını ana unsur olarak kabul eden bir kamuoyuna karşı, bazen, görünüşte, çelişmeli gibi gözüken çeşitli görev ve yükümlülükler altına girmektedir.
-
1-2 Meslek Kurallarının Mahiyeti
1.2.1 Serbest bir irade sonucu kabul edilen meslek kuralları, bir toplum yaşamı için vazgeçilmez olarak kabul edilen avukatlık mesleğinin en iyi şekilde çalışmasını garanti altına alır.
Bu kurallara uyulmaması avukat için bir disiplin cezasına çarptırılmakla sonuçlanır.
1.2.2 Her baronun örf ve adetlerinden kaynaklanan kendine özgü melsek kuralları vardır. Bu kurallar, sözkonusu üye devlette mesleğin faaliyet sahasına, mille mevzuata, adli ve idari uygulamaya uyum sağlar. Bu kuralları genelleştirmek ve köklerinden ayırmak ne doğru, ne de arzu edilen bir durumdur. Her baronun kendi meslek kuralları, çoğu zaman, aynı değerlere dayanan belli bir tabanı oluşturmaktadır.
1-3 Meslek Kurallarının Amaçları
1.3.1 Avrupa Topluluğunun giderek yerleşmesi ve avukatın bu topluluk içindeki çalışmalarının sınırlarötesi alanlarda yoğunlaşması sonucu, kamu yararı doğrultusunda, artık avukata aslen hangi baroya mensup olursa olsun topluluk içinde tabi olacağı tektip meslek kurallarının belirlenmesi zorunlu olmuştur.
Topluluk içinde uygulanacak meslek kurallarının bir tanımını yapmanın en önemli amacı, 22 Mart 1977 tarih ve 77/249 sayılı Topluluk talimatının 4üncü maddesinde öngörüldüğü üzere, değişik meslek kurallarının uygulanmasından ortaya çıkabilecek zorlukların önlenmesidir.
1.3.2 C.C.B.E. Bünyesinde toplanmış avukatlık mesleği ile ilgili kuruluşların temsilcileri, aşağıda hüküm altına alınmış kuralların,
- Şimdiden AT barolarının ortak düşüncelerinin bir ifadesi olarak kabul edilmesini,
- En kısa sürede ulusal ve/veya topluluk prosedürleri uyarınca, avukatın AT içindeki sınırlarötesi etkinliğine uygulanmasının sağlanması,
- Meslek kurallarından ulusal düzeyde yapılacak her gözdengeçirme (revizyon) sırasında bu kurallarını dikkate alınmasını, böylelikle AT meslek kurallarının giderek artan bir ölçüde uyumunun sağlanmasını temenni etmektedirler.
Bu meslek kurallarının sınırlarötesi faaliyetlere uygulanması söz konusu olduğunda, avukat, üyesi bulunduğu baronun kuralları ile, ancak, bu sonuncuların, Avrupa Topluluğu Avukatları Meslek Kuralları ile bağdaştığı ölçüde bağlı olacaktır.
1-4 Ratione Personae (Kişi itibariyle yetki) Kuralının Uygulama Alanı
Aşağıdaki kurallar, Avrupa Topluluğu Avukatlarına, 22 Mart 1977 tarih ve 77/249 sayılı talimatnamede açıklandığı şekilde uygulanacaktır.
1.5. Ratione Materiae (Madde itibariyle yetki) Kuralının Uygulama Alanı
Milli sınırlar içinde uygulanabilecek kuralların gittikçe gelişme gösteren uyumuna engel olmamak şartıyla aşağıdaki kurallar, avukatın Avrupa Topluluğu içindeki sınırötesi etkinliklerine uygulanacaktır.Sınırötesi etkinliklerden anlaşılan:
a) Diğer bir üye devlet avukatı ile mesleki ilişkiler,
b) Avukatın şahsen bulunmadığı bir diğer üye devlette sürdürdüğü etkinlikler.
1-6 Tanımlar
Mesleki kuralların içinde yeralan deyimlerin hangi anlamda kullanıldığı aşağıda belirtilmiştir.“geldiği devlet” : Avukatın sınırötesi etkinlikte bulunduğu herhangi başka bir üye devleti, “karşılayan üye devlet” : Avukatların sınırötesi etkinlikte bulunduğu herhangi bir üye devleti, “yetki merci” : Avukatların disiplin kovuşturmalarını yapan ve meslek kurallarını belirleyen yetkili meslek kuruluş ya da kuruluşları veya ilgili üye devlet mercilerini ifade eder.
2- GENEL PRENSİPLER
2-1 Bağımsızlık
2.1.1 Avukat, üzerine düşen görevlerin çeşitliliği sebebiyle, hertürlü baskıdan, özellikle kendi menfaatlerinden ve dış etkenlerden neşet eden baskılardan arındırılmış tam bir bağımsızlığa sahip olmak durumundadır.Bu bağımsızlık, aynı zamanda, yargıcın bağımsızlığı ve adalete güven için de gereklidir. Dolayısıyla, avukat, bağımsızlığa hale gelmesini önemeli ve müvekkilini, hakimi ya da üçüncü şahısları memnun için meslek törelerini ihlalden kaçınmalıdır.
2.1.2 Bu bağımsızlık, adli makamlar nezdinde yürütülen faaliyetlerde olduğu kadar, örneğin bir hukuki mütalaa verirken de gereklidir. Çünkü, avukatın, müvekkiline, sırf onun gönlünü hoşetme kaygısı ile, veya herhangi bir dış etkenin tesiri altında kalarak verdiği hukuki mütalaanın gerçek bir değeri yoktur.
2-2 Güven ve Ahlaki Bütünlük
Avukatın samimiyeti, doğruluğu, dürüstlüğü ve namusu konusunda şüphe varsa güvene dayalı ilişkilerden sözedilemez.
2.3 Meslek Sırrı
2.3.1 Müvekkilinin sırlarının mutemedi olması ve kendisine özel bilgi ve mesajlar geçirilmesi avukatın görevinin gereğidir. Sırrın olmaz ise güven de olmaz. Dolayısıyla, meslek sırrını korumak, avukatın hem hakkı, hem de başlıca ve temel görevidir.
2.3.2 Avukat müvekkili veya müvekkilinin işleri çerçevesinde üçüncü şahıslar hakkında kendisine müvekkili tarafından verilmiş bütün gizli bilgilerle sırlara saygı göstermek zorundadır.
2.3.3 Bu zorunluluk zamanla sınırlı değildir.
2.3.4 Avukat, mesleki faaliyeti dolayısıyla kendisi ile işbirliği yapan herkesin ve yanında çalışanların meslek sırlarına saygı göstermelerini sağlar.
2.4 Başka Baroların Meslek Kurallarına Saygıları
Avrupa Topluluğu hukukunun uygulanması ile ilgili olarak (özellikle 22 Mart 1977 tarih ve 77/249 sayılı talimatının uygulanması açısından) bir üye devletin avukatı, hukuki faaliyetin yer alacağı (karşılayan) devletin barosunun meslek kurallarına uymak durumunda kalabilir. Bu durumda avukat, belli bir faaliyeti nedeniyle uymak zorunda olduğu meslek kuralları hakkında bilgi edinmek zorundadır.
2.5 Meslekte Bağdaşmayan İşler
2.5.1 Avukatın işlerini yürütmede kendisine gerekli olan bağımsızlığı temin etmek ve adalet mekanizmasının işleyişine, görevine uygun bir şekilde katkıda bulunabilmesi için bazı meslekler ya da görevlerin icrası avukatlık mesleği ile bağdaşamaz.
2.5.2 Faaliyetini başka bir üye devletin mahkemeleri ya da resmi makamları nezdinde sürdüren avukat, o üye devlette avukatlık mesleği ile bağdaşmayan işleri düzenleyen kurallara riayetle mükelleftir.
2.5.3 Kendi devleti dışında bir üye devletin topraklarına yerleşmiş bulunan avukat, avukatlık mesleği dışında ticari ya da diğer bir başka faaliyete girişmek istiyorsa, bulunduğu üye devletin avukatlarına uygulanan kurallara da uymak zorundadır.
2.6 Şahsi Reklam
2.6.1 Avukat, yasak olduğu yerde ne kendisi, ne de başkası vasıtasıyla hiçbir şahsi reklam yapamaz, yaptıramaz.
Ayrıca, ancak bağlı bulunduğu baronun kurallarının izin verdiği ölçü içinde şahsi bir reklam verebilir veya verdirebilir.
2.6.2 Şahsi reklam, özellikle medya vasıtasıyla yapılacak şahsi reklam, ancak ilgili avukat bu reklamın mevcut ve ileride olması muhtemel müvekkillere yönelik ve sadece onların bulunduğu ülke sınırları içinde geçerliliğine izin veren baronun mensubu ise mümkün olacaktır. Sözkonusu reklamın başka bir ülkede yayınlanması karışıklığa neden olacaktır.
2.7 Müşterinin Menfaati
Avukat,kanuni ve mesleki kurallara uygun olmak kaydıyla, müvekkilinin menfaatini, kendi şahsi menfaatlerinden, bir başka meslektaşınınkinden veya genel olarak avukatlık mesleğinin menfaatlerinden en iyi şekilde savunmak zorunluğundadır.
3- MÜVEKKİLLERLE İLİŞKİLER
3-1 Müvekkile İlişkilerin Başlangıcı ve Sonu
3.1.1 Avukat, müvekkili temsil eden bir başka avukat ya da yetkili bir merci tarafından görevlendirilmesi halleri dışında ancak müvekkilden vekalet aldıktan sonra harekete geçer.
3.1.2 Avukat müvekkilini en seri bir şekilde, özenle ve kendi vicdani kanaatine dayanarak savunur, tavsiyelerde bulunur. Kendisine emanet edilen görevlerin sorumluluğunu şahsen üstlenir. Müvekkilini, aldığı davanın gelişmelerinden haberdan eder.
3.1.3 Avukat, yeteneklerinin erşemediğini bildiği ya da bilebilecek durumda olduğu bir işi kabul etmez, meğer ki bu yeteneğe sahip bir başka avukatla iş yapıyor olsun.
Avukat diğer yükümlülükleri dolayısıyla acilen ilgilenmesinin imkansız olduğu bir davayı kabul edemez.
3.1.4 Belli bir işi takipten veya savunmadan vazgeçme hakkını haiz olan avukat bu çekinme hakkını müvekkiline zara vermeyecek bir şekilde kullanmalı ve müvekkilinin belli bir zaman süresi içinde başka bir meslektaşın yardımından faydalanabileceğinden emin olmalıdır.
3.2 Menfaatler Çatışması
3.2.1 Müvekillerin menfaatleri arasında bir ihtilaf olan ya da ihtilaf çıkabileceği yolunda kuvvetli ihtimal bulunan bir davada avukat, birden fazla müvekkilin danışmanı, temsilcisi ya da müdafi olarak görev yapamaz.
3.2.2 Avukat bir menfaat çatışmasının ortaya çıkması, meslek sırrına tecavüz ihtimali olması ya da bağımsızlığın tam olarak kullanılabilmesinin tehlikeye girdiği hallerde o dava ile ilgili olarak tüm müvekkillerinin işleri ilgilenmekten sakınacaktır.
3.2.3 Eski müvekkilin verdiği sırların açığa çıkması tehlikesinin bulunması ya da eski müvekkile ait işlerin bilinmesinin yeni müvekkili haksız bir şekilde elverişli duruma sokabileceği hallerde avukat o davayı kabul edemez.
3.2.4 Ortak büroda çalışan avukatlar konusunda 3.2.1’den 3.2.3’e kadar olan paragraflar hem ortak büroya hem de büroda çalışan avukatlara ayrı ayrı uygulanır.
3.3 Hasıl-ı Davaya İştirak Sözleşmesi
3.3.1 Avukat vekalet ücretini bir “hasıl-ı davaya “ iştirak sözleşmesi esas üzerinden tayin edemez.
3.3.1 Hasıl-ı davaya iştirak sözleşmesi avukatla müvekkili arasında, müvekkili ilgilendiren bir işin nihai olarak sonuçlanmasından önce yapılan bir sözleşmedir. Bu sözleşme ile müvekkil dava sonucunun bir bölümünü avukata ödemeyi taahhüt eder. Bu bir miktar para, bir mal ya da kıymeti haiz herhangi bir şey olabilir.
3.3.3 Vekalet ücretinin avukatın üzerine aldığı bir davanın değeri üzerinden tayin edileceğini öngören sözleşme resmi ücret tarifesine uygunsa ya da avukatın bağlı bulunduğu makam tarafından kabul ediliyorsa bir hasıl-ı davaya iştirak sözleşmesi teşkil etmez.
3.4 Vekalet Ücretinin Tayini
3.4.1 Avukat vekalet ücreti talebi konusunda müvekkiline bilgi vermeli ve ücretinin tutarı hakkaniyete uygun olmalıdır.
3.4.2 Müvekkil ile avukat arasında geçerli bir sözleşme ile aksi kararlaştırılmış olmadıkça vekalet ücreti avukatın bağlı bulunduğu baronun kurallarına uygun olacaktır. Avukat birden fazla baronun üyesi bulunuyorsa uygulanacak kurallar avukat ile müvekkilinin en yakın irtibat halinde bulundukları baronun kurallarıdır.
3.5 Ücret ve Masraf Avansı
Avukat, masraflar ve/veya ücrete mahsuben bir avans ödenmesini talep ettiği zaman, bu avans işin gerektirdiği harcamalar ve vekalet ücretine biçilecek makul bir değerin üstünde olmamalıdır. Talep edilen avansın ödenmemesi durumunda avukat, 3.1.4 maddesi hükmüne riayet etmek kaydıyla sözkonusu davadan çekilme hakkını kullanabilir.
3.6 Vekalet Ücretinin Avukat Olmayan Birisi İle Paylaşılması
3.6.1 Aşağıdaki madde dışında, avukatın vekalet ücretini avukat olmayan bir kişi ile paylaşması yasaktır
3.6.2 3-6-1’deki kural avukatın ölen meslektaşının mirasçılarına, ya da müstafi meslektaşına, bu meslektaşın müvekkillerine karşı halefi sıfatıyla temsil için ödenen ücret ya da tazminata uygulanamaz.
3.7 Adli Müzaharet
Müvekkil adli müzaharetten yararlanabilecek durumda ise avukat keyfiyeti ona bildirmekle yükümlüdür.
3.8 Müvekkilleri Hesabı
3.8.1 Avukat, herhangi bir zamanda müvekkilleri ya da 3 üncü bir şahıs adına aşağıda müvekkiller hesabı olarak anılan türden bir hesap tutuyorsa şu kurallara uymakla yükümlüdür.
3.8.1.1 Müvekkilin açıkça veya zımmen verdiği bir talimatla değişik bir uygulama söz konusu olmadıkça “müvekkil hesapları” daima bankada veya kamu kurumlarınca onaylanmış benzeri bir kuruluşta açık bir hesap tutulacak ve avukat tarafından tahsil edilen tüm meblağlar bu hesapta toplanacaktır.
3.8.1.2 Avukat tarafından açılan müvekkil hesapların içeren her banka hesabının isimler hanesinde hesap ya da hesapların avukatın müvekkili ya da müvekkilleri adına olduğu belirtilmelidir.
3.8.1.3 Müvekkil hesaplarının yatırıldığı avukat hesabının daima, en az, avukatın elindeki müvekkileri hesabı oranında provizyonu bulunmalıdır.
3.8.1.4 Müvekkiller hesabı müvekkilin talebi üzerine, ya da müvekkilin kabul ettiği şartlarda tetkike açık olmalıdır.
3.8.1.5 Aksini öngören kanun hükmü Ya da ödemede bulunan müvekkilin açık ya da zımni muvafakatı dışında
a) bir müvekkil için bir başka müvekkilin hesabından yapılan ödemeler.
b) Avukat ücretine mahsuben avanslar da dahil olmak üzere müvekkil hesabından bir 3 üncü şahsın hesabına herhangi bir ödemede bulunmak yasaktır.
3.8.1.6 Avukat, müvekkiler hesabını, kendisine ait diğer hesaplardan ayrı tutarak müvekkiller hesabından gerçekleştirilen tüm işlemlerin eksiksiz ve sarih suretlerini çıkarır ve talepte bulunan müvekkiline verir.
3.8.1.7 Üye devletlerin yetkili makamları, belirledikleri kurallara uyulup uyulmadığını tetkik etmek ve uyulmamış olunması halinde müeyyidelerin uygulama amacı ve meslek sırrını korumak şartıyla, müvekkiller hesabına ilişkin belgeleri denetleme ve incelemeye yetkilidirler.
3.8.2 Aşağıda belirtilen hususlar saklı kalmak üzere, 3.8.1 maddede öngörülen kurallara halel gelmemek kaydıyla, başka bir üye devletteki mesleki faaliyeti çerçevesinde bir müvekkil hesabı bulunan avukat üyesi bulunduğu devletin barosunca uygulanan muhasebe ve depoya ilişkin kararlara uymak zorundadır.
3.8.3 Kabul eden üye devlette faaliyette bulunan avukat, aslen bağlı bulunduğu üye devlet ve kabul eden üye devletin yetkili makamlarının uzlaşmaları halinde, aslen bağlı bulunduğu üye devletin kurallarına uymak zorunda kalmaksızın sadece kabul eden devletin kurallarıyla bağlı tutulabilir. Bu durumda avukat, müvekkillerini, kabul eden devletin geçerli olan kurallarına uyduğunu bildirmek için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
3.9 Mesleki Mesuliyet Sigortası
3.9.1 Avukat, mesleki sorumluluğu hususunda daima, faaliyet sebebiyle karşı karşıya bulunduğu riskin nitelik ve boyutlarıyla orantılı ölçüde sigortalanmış olmalıdır.
3.9.2.1 Aşağıdaki hususlar saklı kalmak üzere, bir başka üye devlette mesleki faaliyette bulunan avukat, aslen bağlı bulunduğu ülkede geçerli mesleki sorumluluk hususunda sigortalama yükümlülüğüne ilişkin hükümleri yerine getirmekle mükelleftir.
3.9.2.2 Aslen bağlı bulunduğu ülkede böyle bir sigorta yükümü altına giren avukat, bir başka üye devlette mesleki faaliyette bulunursa, sözkonusu sigortanın kabul eden üye devletteki faaliyetine teşmilini sağlamak için çaba göstermelidir.